my bärndütschi syte

«Heit Sorg zum Bärndütsch»

«Häb Sorg zum Schwyzerdütsch» heisst e Broschüre vom Bund-Redaktor Ernst Schürch, wo-n-er 1944 im unvergässleche Verlag A. Franke het useggäh. "Heit Sorg zum Bärndütsch" het er mängs Jahr lang als "Strüssi" im "Stübli" vom "Bund" gseit.

My bärndütschi Syte: Mir Bärner sy nid ging eso gleitig; drum geits hie nume langsam wyter. - Ha-n-i gseit "nid gleitig"? Dänket (Oder hätti sölle säge "däichit"?) a d Anita Weyermann ("Gring abe u seckle!") oder a d Marathon-Läufere Franziska Rochat-Moser (gstorbe hüt, am 7. Merze 2002 . «und itz bisch du eifach uf o dervo, üs enteilt u wieder einisch schnäuer gsi als mir alli hie inne. Fränzi, mir gsehn is im Ziel wider.», het d Daria Nauer a dr Truurfyr im Bärner Münster gseit < Bund, 2002-03-19,Seite 23>). [2005: Weltmeister Tom Lüthi] [2006: Medalie z Turin: Martina Schild, Bruno Kernen, Maya Pedersen-Bieri, Tanja Frieden (E Plämpu wär schön!)]

I mym "Wägwyser zu Bärndütschsyte" chöit ehr ga luege, was i schüsch im Internet a Bärndütsch (Schweizerdeutsch im Kanton Bern, Berner Dialekt, Mundart, Berndeutsch) gfunge ha - es het ging meh u mängisch höre Syten eifach uf. Si hei äuwä zweni Schnuuf!
Under em Bärndütsch-Tram beschryben-i myner Syte; es chöme mr ging meh Idee.

Das Bärndütsch, wo-n-i hie versueche z schrybe, het me vor 50 Jahr uf dr Sunnsyte vom Wohlesee bi Bärn gredt. Bi üüs am Wohlesee hei mr "Aabe" u nid "Oobe", "schneije" u nid "schnije", "gärn" u nid "gäre", "trinkche" u nid "tryche" gseit. (I sälber säge aber meistens "Fäister" u "däiche" u nid "Fänster" u "dänkche"). (Alli Forme sy bärndütsch.) Mir säge natürlech ging "Hung", "Miuch" u "Fäischter", o wen-i "Hund", "Milch" u "Fäister" schrybe.

Bärndütsch-Tram
(Berndeutsch. Ganz ehrlich.)

Myner Bärndütsch-Syte
Meine Berndeutsch-Seiten

• «Häb Sorg zum Bärndütsch!» Da sy mr ja itz druffe. Wyter geits mit
• Wägwyser zu Bärndütschsyte mit Links zu Bärn (CH) u Bärn (USA)
  (Wegweiser zu Berndeutsch-Seiten)
• «Was isch de eigetlech Bärndütsch? - Bärndütsch git s nid!»
  (Was ist eigentlich Berndeutsch? - Berndeutsch gibt es nicht).
  Uf der Syte zeigen ig öppis vo däm, wo gstudierti, glehrti Lüt über ds Bärndütsch gschribe hei. Dihr findet o öppis über e Friedli u anderi gschydi Büecher über ds Bärndütsch - wo s halt doch git...
• Meh über e Friedli
• «Bärndütsch isch e Sprach wie grobs Grien, aber o guethärzig wie nes alts Chilcheglüt.»
  (Berndeutsch ist eine Sprache wie grobes Kies, aber auch so gutherzig wie ein altes Kirchengeläute.)
  Dört hets Gedicht vom Carl Albert Loosli us em Buech "Mys Ämmitau" - i mir Usgab heisst no "Ämmitaw", zwüschine hets "Ämmital" gheisse mit eme Punkt unger em "l"... De chunnt
• «Bärndütsch isch Chärndütsch.»
  (Berndeutsch ist Kerndeutsch.)
  Da hets Abschnitte us der "Odyssee" - mi düeche die Übersetzige schöner weder di hochdütsche. O ds andere Bärndütsch chunnt dra:
• «ds Bärner Oberland isch schön.»
  (Das Berner Oberland ist schön.)
  Da fingt me nüt vo guethärzige Chilcheglogge oder vo grobem Grien; dört ghört me-n-es "Sylbergleggli lyten"... Ds Wappe vom Bärner Oberland (rächts) isch nid sehr berüemt.
• Bärner Volkslieder: Hie sammle-n ig bekannti Volkslieder u Sprüch us em Kanton Bern, vo bekannte-n u unbekannte Dichter. Mundart-Liedli, Dialekt-Liedli
• No meh Bärner Volkslieder (meischtens vom Gottlieb Jakob Kuhn)
• Gedicht vom Uli Dürrenmatt Redakter, Värslischmied u Politiker
• Bärner Volkslieder u Spüch: (Di dritti Syte, Lieder, Gedicht u Sprüch (meischtens) us em Kanton Bärn, (fasch) bärndütsch u (fasch) hochdütsch)
• Bärndütsch, Alkohol u ke ... (was äch?)
• Ein Berner namens... (hochdütsch)
• Ds Lied vom Bärner Märtyrer Hans Haslibacher us dr Kilchhöri Sumiwald, gköpft z Bärn am 20. Oktober 1571
• Bärndütsch-Tram mit vilne Charte - das Tram isch itz es "Drämmli"
• Heit-er scho eui Brattig?
• Brattigrahme - Brattighüsli
• Dr Hinkende Bot
• Mani Matter-Herbst im Loeb... u am Tram. I de Schoufäister vom Loeb het me chönne düreloufe u Liedli aluege.
• Mani-Matter-Stutz: Z Bärn git s itz es Matter-Stützli...
• Bärndütsch i dr Reklame
• Gegen das überhandnehmende Brantweintrinken (bärndütsch, vo 1845)
• Es chlys Bärndütsches Wörterbüechli für alli, wo bi myr Syte nid ganz nache chöme...
• Deutsche Sprachschule für Berner Faksimilie aus einem berndeutschen Wörterbuch
• Berndeutsche Zitate: Me cha uf Bärndütsch nid nume über Blüemeli u Vögeli u über Meitschi schrybe.
• Dr Bärner Bär Wär chunnt dr stotzig Wäg z düruf... Mi lieben alte Bärner Bär! Es het o Bäre z Züri!
• Us em Alte u us em Nöie Teschtamänt bärndütsch
• Bärndütschi Wienachte: Bärndütschi u hochdütschi Gschichte, Lieder u Sprüch zu Wienachte u Neujahr
• Gemsjeger - Gemsjäger - Gämsjäger: Lieder vom Kuhn, vom Strasser, vom Rymann u vom... Gottfried Keller
• Röseligarte - Rosengarten (natürlech z Bärn) - mit dr schönste Ussicht uf di schönsti Stadt vo dr Wält.
• Simon Gfeller: Emmentaler, Lehrer, Bärndütschdichter, Abstinent

Zum Thema "Bärndütsch" het es o öppis i "Wenn ich an meine Jugend denke" vom Fritz Schwarz u zwar:
Überall unterhielten wir uns...